Wetenschap is geen waarheidsschap

Ik koester een grote verwondering voor de wereld zoals zij zich aan ons presenteert. Wetenschap is een essentieel middel om de realiteit te te verkennen en haar zo op schrijven dat het bruikbaar is voor de mens. Ik houd van wetenschap, innovatie en engineering. Wetenschap werkt. Kijk naar vliegtuigen, smartphones, genetische modificatie, medicijnen. Echter, wetenschap staat niet gelijk aan de waarheid (uitzonderingen daargelaten). Ik constateer dat we tegenwoordig teveel waarde hechten aan wetenschappelijke feiten en vind dat we ons leven (mijns inziens negatief) laten domineren door de macht van de wetenschap. Er wordt te weinig waarde gehecht aan eigen ervaring. “Als iets niet bewezen is, dan bestaat het niet’’, is het motto tegenwoordig. En dat is natuurlijk onzin. In dit artikel een paar waarheden op een rijtje om het filosofisch kader en de limitaties omtrent wetenschap op te frissen.

  1. De wetenschap zal altijd achter de waarheid aanlopen. Wetenschap is een voortschrijdende beschrijving van de realiteit. Het is een middel. De realiteit verandert niet, de wetenschap wel. Feit blijft, afhankelijk van de tak van wetenschap, dat er later soms perpendiculair bewijs op tafel komt. Vroeger dachten de prominente wetenschappers dat de aarde plat was en tevens in het midden van het heelal stond. Nu weten we dat het niet zo is. Sigmund Freud die met zijn psychoanalyse grote invloed had op het denken van zijn tijd, nu ook grotendeels ontkracht. Ook Einsteins gedachtegoed brokkelde eind 2015 af middels experimenten aan de TU Delft. Over 50 jaar is ‘hoe wij nu over de realiteit denken’ waarschijnlijk flink aangescherpt of achterhaald. De wetenschappers van het jaar 2100 bestempelen de wetenschap anno 2018 dan wellicht met wat wij nu ‘middeleeuws’ noemen. Voor a priori kennis, zoals wiskunde, geldt dat natuurlijk niet.
  2. De mens mist een deel van de informatieoverdracht die er plaatsvind omdat we gelimiteerd zijn aan onze zintuigen. Het menselijk brein is ontworpen om te overleven, niet om de origine van de realiteit te begrijpen. Een mens heeft maar 9 ‘fysieke’ zintuigen. Om buitenzintuiglijke stimuli te observeren, zoals ultraviolet licht, infraroodstraling en ultrasoon geluid hebben we meetapparatuur gemaakt. Steeds weer worden er nieuwe ontdekkingen gedaan in de natuur over de geavanceerde stimuli waarvan we niet wisten dat ze überhaupt bestonden. Als we extrapoleren komen er nog heel wat verschillende stimuli en zintuigen bij. Ga er dus vanuit dat het wereldbeeld van vandaag de dag incompleet is.
  3. De wetenschap kan de ‘fundamentele vragen’ niet beantwoorden. Het is mijns inziens bijzonder dat het universum een deel heeft ontwikkeld, de mensheid, dat haar origine is gaan onderzoeken. De wetenschap – en met name de wetenschappelijke methode – is verzonnen door mensen. Echter, het universum is hier nou eenmaal niet om ons voorstellingsvermogen te behagen. Mensen denken nou eenmaal in causale verbanden en dat inter-sub-atomaire communicatie tijd nodig heeft om afstand af te leggen. Als we de befaamde Bell-test moeten geloven is dit niet waar. En de oerknal, wat was er daarvoor? “Geef ons één groot mysterie, en wij verklaren de rest.’’ En wat ligt er ten grondslag aan de stochastische verdeling van de kwatumdistributiedeeltjes? Het fysische Westerse paradigma kan hier geen antwoord op vinden en er is dus per definitie een hogere waarheid.
  4. Wetenschappers hebben geldingsdrang. Dat is goed als ze alle procedures netjes zouden volgen. Echter, er duiken veel frauduleuze wetenschappers op die omwille van geld en productiviteit tekort schieten in het trouw zijn aan de regels. Verzonnen data, creatieve statistiek, en nog veel meer gaten in de kaas.
  5. Wetenschappers zijn mensen, en het is menselijk om fouten te maken. Peer reviewen zou dit moeten voorkomen, echter stopt een peer reviewer zelden zoveel tijd in het reviewen als in zijn eigen artikel.
  6. Wetenschap wordt vaak uitgevoerd voor bedrijven. Het is niet gek dat bedrijven die zijn gefocust op het maken van ontbijtgranen wetenschap naar buiten brengen die de noodzaak van goed ontbijten de hemel in prijzen. Momenteel met de rage van het ‘periodiek vasten’ komen deze onderzoeken onder vuur te liggen. De wetenschappelijke methode biedt ruimte om onderzoek naar je hand te zetten. Als jij een hypothese vormt is het via creatief statistiek bedrijven mogelijk om je hypothese te bevestigen.
  7. Verder zijn er nog een aantal dogma’s die gedurende de jaren in de mainstream wetenschap zijn gesleten; het zijn aannames en zijn nooit getoetst. Je zou het deze dogma’s religieuze geschriften kunnen noemen en ze houden de ontwikkeling van ons realiteitsbegrip middels wetenschap mijns inziens tegen.
    -de natuur is een mechanisch/fysisch iets.
    -de natuurwetten staan vast.
    -natuur is een doelloze machine.
    -bewustzijn bevindt (en beperkt) zich tot binnen de schedelgrens, geheugen en gedachten zijn fysiek te traceren in het brein.

Zal uiteindelijk alles bewezen worden en wetenschappelijk te verklaren zijn? Dat zou kunnen. Dat zou handig zijn voor de technologie en haar toepassingen om de mensheid te ondersteunen.

Conclusie
Blijf dus ALTIJD open staan, als wetenschapper en als mens, voor een hogere waarheid. Denk je niet suf door alle fenomenen te verklaren vanuit het huidige wetenschappelijke paradigma. Grote kans dat deze er over bijvoorbeeld 20 jaar een heel ander wereldbeeld heerst waar zaken als de big bang en kwantummechanica wel verklaarbaar zijn. Er zijn momenteel nog genoeg mysteries in de wereld die met het huidige wetenschappelijke paradigma onverklaarbaar zijn. Iets is pas een waarheid als er geen uitzonderingen op de regel bestaan.

2020-02-25T21:45:55+01:00